[ www.modoanhnghiep.com ] Thủ tướng Chính phủ vừa ra chỉ thị giao cho Bộ Kế hoạch và Đầu tư chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính, Bộ Công an, soạn thảo và ban hành Thông tư liên tịch về cơ chế phối hợp giữa các cơ quan này trong việc thực hiện ba thủ tục hành chính về đăng ký thành lập doanh nghiệp là đăng ký kinh doanh, khắc dấu và đăng ký thuế. Điều này cho thấy Chính phủ Việt Nam có cùng quan điểm với một thông điệp quan trọng của Báo cáo Môi trường kinh doanh toàn cầu 2006: thủ tục thành lập doanh nghiệp càng dễ dàng thì càng có nhiều doanh nghiệp ra đời. Nhiều doanh nghiệp đăng ký hoạt động chính thức sẽ tạo thêm nhiều công ăn việc làm, tăng đầu tư, tăng năng suất và đẩy mạnh tốc độ tăng trưởng kinh tế.1 Bản tin này bàn về một số hạn chế trong thủ tục đăng ký và thành lập doanh nghiệp ở Việt Nam cùng với những đề xuất tiếp tục đơn giản hóa thủ tục này để khuyến khích nhiều doanh nghiệp mới ra đời.Đơn giản hóa thủ tục gia nhập thị trường có tác động tích cực đến tốc độ tăng trưởng của khu vực doanh nghiệp tư nhân
Kể từ khi có những cải cách mạnh mẽ về thủ tục thành lập doanh nghiệp (TLDN) của Luật Doanh nghiệp 1999, số lượng doanh nghiệp đăng ký ở nước ta đã tăng rất nhanh. Tính từ đầu năm 2000 cho đến hết 2005, đã có hơn 160.000 doanh nghiệp đăng ký thành lập, gấp hơn 3 lần so với tổng số doanh nghiệp được thành lập trong cả thập kỷ trước (1990-1999).2 Tuy nhiên, tiếp tục đơn giản hóa thủ tục gia nhập thị trường sẽ góp phần khuyến khích các hộ kinh doanh cá thể (ước tính có hơn 2 triệu ở nước ta) gia nhập khu vực chính thức.
Việc chính thức hóa hoạt động kinh doanh này đem lại những lợi ích kinh tế nhất định cho cả doanh nghiệp và nền kinh tế. Về phía doanh nghiệp, hoạt động chính thức sẽ giúp họ không phải né tránh thanh tra doanh nghiệp và nhờ đó có thể phát triển đến quy mô tối ưu nhất. Một khảo sát của Ngân hàng thế giới cho thấy thông thường trong cùng một ngành, các doanh nghiệp chính thức có hiệu quả hoạt động cao hơn 40% so với không chính thức.3 Hơn nữa, chủ các doanh nghiệp này có thể tiếp cận được tín dụng ngân hàng, các dịch vụ công cộng khác (giải quyết tranh chấp qua kênh tòa án) và trực tiếp xuất khẩu. Về phía Nhà nước, nhiều doanh nghiệp hoạt động chính thức làm tăng thu ngân sách nhờ nguồn thu thuế tăng. Từ đó, Chính phủ có thể tiếp tục xem xét giảm bớt gánh nặng thuế cho doanh nghiệp để tạo động cơ cho doanh nghiệp phát triển và tăng trưởng hơn nữa.
Thủ tục gia nhập thị trường ở nước ta vẫn còn phức tạp và tốn kém về cả thời gian và chi phí do sự phối hợp chưa hiệu quả của các cơ quan chức năng liên quan.
Báo cáo toàn cầu về Môi trường kinh doanh 2006 cho thấy một nhà đầu tư chỉ mất 3 ngày qua 2 thủ tục với chi phí bằng 0,9% thu nhập hàng năm/người để thành lập một doanh nghiệp ở Canada, hay 2 ngày/2 thủ tục/1,9% ở Australia.4 ở hai quốc gia cải cách nhất này, chủ doanh nghiệp chỉ cần trải qua 2 thủ tục: đăng ký với cơ quan đăng ký kinh doanh (ĐKKD) và cơ quan thuế là có thể bắt đầu đi vào hoạt động. Trái lại, ở Việt Nam, để hoàn thành thủ tục này cần 50 ngày, trải qua 11 thủ tục với chi phí bằng 50% thu nhập bình quân đầu người trong đó ba thủ tục kéo dài thời gian nhất là cấp giấy chứng nhận ĐKKD (15 ngày), khắc dấu (14 ngày) và đăng ký mã số thuế (MST) và mua hóa đơn (15 ngày). Trong vài tháng gần đây, khảo sát chi tiết về ba quy trình thủ tục này được thực hiện ở một số tỉnh phía bắc nước ta cũng cho những kết quả tương tự báo cáo Môi trường Kinh doanh 2006.5
Ở cấp tỉnh, các cơ quan quản lý nhà nước chịu trách nhiệm chính đối với ba lĩnh vực này là Sở Kế hoạch và Đầu tư, Cục thuế và Sở Công an. Doanh nghiệp vẫn rất bức xúc về việc quy trình đăng ký thành lập doanh nghiệp còn rời rạc và tình trạng các cơ quan chức năng chưa phối hợp và thông tin qua lại với nhau một cách hiệu quả. Hệ quả là: thứ nhất, doanh nghiệp vẫn phải chuẩn bị quá nhiều bộ hồ sơ và phải cung cấp rất nhiều thông tin lặp đi lặp lại cho các cơ quan khác nhau; thứ hai, doanh nghiệp không thể thực hiện nhiều thủ tục đồng thời với nhau mà phải thực hiện hết thủ tục này mới được làm thủ tục khác. (Ví dụ như phải chờ 10 ngày để có giấy chứng nhận ĐKKD rồi mới được đi khắc dấu, có MST rồi mới được đi mua hóa đơn v.v); thứ ba, mặc dù đã có một số địa phương thử nghiệm việc hỗ trợ ĐKKD trực tuyến, nhưng hầu hết các thủ tục còn lại đều được thực hiện một cách thủ công tại trụ sở của cơ quan chức năng (như nộp hồ sơ gốc và ký tên tại cơ quan chức năng). Do đó, không tránh khỏi tình trạng doanh nghiệp phải đi lại nhiều lần các cơ quan chức năng khác nhau để tìm hiểu, thực hiện và lấy kết quả của từng thủ tục riêng lẻ.
Áp dụng mô hình một cửa liên thông cho ba thủ tục: ĐKKD, khắc dấu và đăng ký MST có thể là tiền đề tốt để tiếp tục đơn giản hóa thủ tục thành lập doanh nghiệp
Kinh nghiệm quốc tế cho thấy sự phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan quản lý nhà nước được coi là nhân tố chủ yếu để thực hiện được những cải cách đột phá trong lĩnh vực đăng ký và TLDN. Nhiều nước đang phát triển đã và đang cải cách triệt để trong lĩnh vực này - đây là những kinh nghiệm quan trọng mà Chính phủ nên xem xét trong tiến trình cải cách (không chỉ trong lĩnh vực ĐKKD mà cho các thủ tục hành chính khác như cấp giấy phép kinh doanh, chấp thuận đầu tư v.v). Một số sáng kiến cải cách trong lĩnh vực đăng ký TLDN đã rất thành công như i) tạo một cơ quan đầu mối để doanh nghiệp có thể thực hiện thủ tục đăng ký TLDN (cho dù thủ tục ĐKKD có gồm bao nhiêu bước đi chăng nữa cũng là việc nội bộ của các cơ quan nhà nước với nhau); ii) sử dụng một bộ hồ sơ chuẩn để doanh nghiệp có thể cung cấp mọi thông tin cần thiết cho các cơ quan chức năng, iii) cấp một mã số chung cho mỗi doanh nghiệp đăng ký thành lập (chẳng hạn như mã số ĐKKD đồng thời là MST); iv) ứng dụng công nghệ thông tin để doanh nghiệp có thể đăng ký và theo dõi quá trình xử lý hồ sơ qua mạng, tìm hiểu mọi thông tin liên quan đến quy trình, thủ tục trên mạng, tra cứu tên trên mạng v.v.
Ở nước ta, trong khi chờ đợi một khuôn khổ pháp lý chung về sự phối hợp của ba cơ quan ĐKKD, công an và thuế, một số chính quyền cấp tỉnh đã tìm cách đơn giản hóa các quy trình thủ tục gia nhập thị trường này để thu hút đầu tư hiệu quả hơn. Chẳng hạn, chính quyền tỉnh Lào Cai đã tiên phong thử nghiệm cơ chế “một cửa” đối với thủ tục đăng ký thành lập doanh nghiệp, theo đó cơ quan ĐKKD là cơ quan đầu mối tiếp nhận hồ sơ ĐKKD, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng để khắc dấu, cấp MST, mã số hải quan và trả giấy chứng nhận ĐKKD cùng với dấu, MST cho doanh nghiệp chậm nhất là trong vòng 15 ngày. Đây là mô hình được doanh nghiệp rất hoan nghênh và đang được chính quyền nhiều tỉnh khác tham khảo.
Tuy nhiên cũng cần lưu ý rằng, mô hình “một cửa” được áp dụng cho một số thủ tục hành chính trong thời gian trước ở nước ta đã bị đánh giá là tạo thêm một cửa (một khâu) nữa trong quy trình thủ tục. Một trong những bài học kinh nghiệm rút ra từ mô hình cũ này là cán bộ của bộ phận một cửa phải có đủ nghiệp vụ chuyên môn và thẩm quyền để tư vấn và giải quyết cho doanh nghiệp thì mới đảm bảo mô hình một cửa liên thông áp dụng cho thủ tục TLDN giúp giảm chi phí, thời gian và rủi ro cho doanh nghiệp.
--------------------------------------------------------------------------------
(1) Công ty Tài chính quốc tế (IFC) và Ngân hàng Thế giới, Báo cáo toàn cầu về Môi trường kinh doanh 2006: Tạo việc làm, tháng 9 năm 2005.
(2) GTZ-CIEM, 6 năm thi hành Luật Doanh nghiệp: Những vấn đề nổi bật và Bài học kinh nghiệm, 2006
(3) Công ty Tài chính quốc tế (IFC) và Ngân hàng Thế giới, Môi trường Kinh doanh 2005: Xóa bỏ rào cản để phát triển, tháng 9 năm 2004.
(4) Số liệu cho tất cả các bộ chỉ số trong báo cáo Môi trường kinh doanh 2006 này được tính đến tháng 1 năm 2005..
(5) Các cuộc khảo sát này cho IFC-MPDF và Dự án Nâng cao năng lực cạnh trạnh VNCI thực hiện.
Tin mới hơn
Trang chủ
.jpg)
